Eklem yüzeylerinin anormal şekilde yer değiştirmesidir. Kemikler, normal konumundan çıkar ve eklem işlevini kaybeder. Eklem çıkığı travma, düşme veya ani darbeler sonucu oluşabilir. Şiddetli ağrı, şişlik ve hareket kısıtlılığı görülür. Çıkık olan bölge şekil bozukluğu gösterebilir. Acil müdahale gerektirir. Tedavi, yerine oturtma ve sabitleme ile yapılır. Fizik tedavi iyileşmeyi destekler.
Eklem Çıkığı Nedenleri
Düşme, çarpma veya kazalar sonucunda eklemler yerinden çıkabilir. Futbol, basketbol, güreş gibi temas gerektiren sporlarda eklem çıkığı sık görülür. Eklemlerin normal hareket aralığının dışına çıkması durumunda meydana gelebilir. Bazı kişilerde eklem bağları doğuştan gevşek olabilir, bu da riski artırır. Önceden çıkık yaşayan kişilerde aynı eklemde tekrar çıkık oluşma ihtimali daha yüksektir.
Eklem Çıkığı Belirtileri
Çıkık olan eklem bölgesinde keskin ve dayanılmaz bir ağrı hissedilir. Hasar gören eklemde hızlı bir şekilde şişme ve morarma oluşur. Çıkık olan eklem hareket ettirilemez veya hareket ettirilmesi çok ağrılıdır. Eklemde gözle görülür bir deformite (şekil bozukluğu) meydana gelir. Sinirlerin baskı altında kalması nedeniyle uyuşma ve karıncalanma hissedilebilir.
En Sık Çıkık Görülen Eklem Bölgeleri
Omuz çıkığı, en yaygın görülen çıkık türlerinden biridir. Omuz eklemi, geniş hareket açıklığına sahip olduğu için kolayca çıkabilir. Dizdeki ani burkulmalar ve çarpışmalar sonucu diz kapağı çıkabilir. Dirsek çıkığı genellikle düşme sırasında ellerin yere dayanması sonucu oluşur. Parmak çıkıkları, özellikle sporcularda sık görülür. Parmağın zorlanmasıyla eklem çıkabilir. Çok geniş ağız açma hareketleri veya travmalar sonucu çene eklemi çıkabilir.
Eklem Çıkığı Tanısı Nasıl Konur?
Doktor, çıkık olan eklemi inceler ve hareket açıklığını kontrol eder. Röntgen, eklem yüzeylerinin yer değiştirip değiştirmediğini görmek için kullanılır. MR, bağ dokuları, kaslar ve kıkırdaklar hakkında daha ayrıntılı bilgi sağlar. Bilgisayarlı tomografi, kemik yapısındaki hasarları detaylı değerlendirmek için kullanılır.
Eklem Çıkığı Tedavi Yöntemleri
Eklem çıkığı tedavisi çıkığın yerine, şiddetine ve eşlik eden yaralanmalara bağlı olarak değişir. Doktor, çıkık eklemi tekrar yerine oturtur. Bu işlem genellikle anestezi veya sedasyon altında yapılır. Yerine oturtma işlemi sonrası eklem sabitlenir. Eklemin hareket etmesini önlemek için atel, bandaj veya alçı uygulanabilir. Bu sayede iyileşme süreci hızlanır.
Eklem eski gücüne kavuşana kadar fizyoterapi uygulanır. Kasları güçlendirmek ve hareket açıklığını artırmak için özel egzersizler yapılır. Eğer eklemde ciddi bir hasar veya tekrar eden çıkıklar söz konusuysa cerrahi operasyon gerekebilir. Bağ dokuların onarılması ve eklemin stabil hale getirilmesi için ameliyat uygulanır.
Eklem Çıkığı Yaşanmasından Korunma Yöntemleri
Spor yapmadan önce mutlaka ısınma egzersizleri yaparak kasları ve eklemleri hazırlayın. Özellikle spor yaparken dizlik, bileklik ve dirseklik gibi koruyucu ekipmanlar kullanın. Duruşunuza dikkat edin ve eklemlerinizi zorlayacak hareketlerden kaçının. Düzenli egzersiz yaparak eklem çevresindeki kasları güçlendirin. Kaygan zeminlerde dikkatli yürüyerek düşme riskini azaltın.
Sonuç
Eklem çıkığı, şiddetli ağrıya ve hareket kısıtlılığına neden olan ciddi bir durumdur. Erken müdahale ile eklem yerine oturtulabilir ve uzun vadeli komplikasyonlar önlenebilir. Eğer bu durumla ilgili bir şüpheniz varsa, en kısa sürede bir sağlık uzmanına başvurmanız önemlidir. Eklem sağlığını korumak için düzenli egzersiz yapmak, koruyucu önlemler almak ve travmalardan kaçınmak gerekir.
