Leğen kemiğinde oluşan bir kırık türüdür. Pelvik kırığı, genellikle trafik kazası veya yüksekten düşme sonucu oluşur. Şiddetli ağrıya neden olur. Hareket etmeyi zorlaştırır. İç organlara zarar verebilir. Acil müdahale gerektirir. Tanı için röntgen ya da tomografi kullanılır. Tedavi, kırığın şiddetine göre değişir. Hafif kırıklar istirahatle iyileşir. Ağır kırıklarda cerrahi gerekebilir.
Pelvik Kırığı Belirtileri Nelerdir?
Şiddetli pelvik ve kasık ağrısı, kırığın en belirgin belirtisidir. Özellikle oturma, ayakta durma veya hareket etme sırasında ağrı daha da artar. Ağrı kasık, bel, kalça ve alt karın bölgesine yayılabilir. Pelvik bölge vücudun ağırlığını taşıyan bir yapıdır. Bu bölgede oluşan kırıklar, yürümeyi veya ayakta durmayı neredeyse imkânsız hale getirebilir. Hasta genellikle yürüyemez ya da yürümeye çalıştığında ağrı nedeniyle durmak zorunda kalır.
Pelvik bölgede kırık oluştuğunda çevredeki dokularda kan birikmesi nedeniyle morarma ve şişlik oluşabilir. Bu morarmalar özellikle kasık, kalça ve bel çevresinde görülebilir. Bazı pelvik kırığı vakalarında bacaklar arasında gözle görülür uzunluk farkı oluşabilir. Ayrıca bacağın doğal pozisyonunun dışında durması (dışa dönük ya da kısalmış görünüm) da önemli bir belirtidir. Kırıklar, mesane ve üretrayı etkileyebilir. Bu durumda hasta idrar yaparken zorlanabilir.
Hiç idrar yapamayabilir ya da idrarda kan görülebilir. Bu durum acil müdahale gerektirir. Kırık, iç organlara zarar verirse rektal (makattan) ya da kadınlarda vajinal kanama görülebilir. Bu tür kanamalar iç kanama belirtisi olabilir ve hayatı tehdit edici olabilir. Kırığa bağlı iç kanama gelişirse vücut ani kan kaybına uğrayabilir. Bu durumda hastada baş dönmesi, halsizlik ve mide bulantısı gibi belirtiler ortaya çıkabilir. Bu şok belirtileri acil tıbbi müdahale gerektirir.
Kırıkla birlikte iç organlarda hasar meydana geldiyse karın bölgesinde sertlik, şişlik ve hassasiyet olur. Bu, iç kanamanın veya organ hasarının belirtisi olabilir. Ağır pelvik travmalar, kan kaybına ve şoka neden olabilir. Bu durumlarda hasta bilinç kaybı yaşayabilir veya çevreye karşı sersem bir halde olabilir. Bu belirtilerden biri ya da birkaçı görülüyorsa kişi mutlaka en kısa sürede bir sağlık kuruluşuna ulaştırılmalıdır. Pelvik kırığı ciddi komplikasyonlar doğurabileceğinden, tanı ve tedavisi uzman bir ekip tarafından yapılmalıdır.
Pelvik Kırığı Neden Olur?
Yüksek enerjili çarpmalar pelvik kemiklerde ciddi hasarlara neden olabilir. Özellikle motosiklet ya da araba kazalarında sık görülür. Bir kişinin merdivenden ya da binadan düşmesi gibi durumlar, pelvik kemiklere aşırı baskı uygular ve kırığa yol açabilir. Temas gerektiren sporlar (futbol, güreş, kayak vb.) sırasında alınan sert darbeler pelvik bölgede travmaya neden olabilir. Pelvik bölgeye alınan sert bir darbe (örneğin ağır bir cisim düşmesi) kemiklerin çatlamasına ya da kırılmasına yol açabilir. Özellikle yaşlı bireylerde, kemik yoğunluğunun azalması nedeniyle hafif darbelerde bile kırık oluşabilir. Pelvik kemiklerinde oluşan tümörler ya da enfeksiyonlar kemik dokusunu zayıflatır ve kırılma riskini artırır. Çok zor geçen doğumlarda, annenin kemik yapısı uygunsuzsa, pelvik kemiklerde çatlaklar oluşabilir.
Pelvik Kırığı Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
Hafif ve stabil pelvik kırığı vakalarında cerrahi müdahaleye gerek kalmadan, istirahatle iyileşme sağlanır. Hastanın hareketi kısıtlanır ve yatak istirahati önerilir. Kırığın kaynaması sürecinde hastanın pelvis bölgesine fazla yük bindirmemesi sağlanır. Bu süre genellikle 6 ila 12 hafta sürebilir. Kırıklar ciddi ağrılara yol açabilir. Bu nedenle hastalara ağrı kesici ilaçlar verilir. Aynı zamanda gerekirse kan takviyesi yapılabilir. Dolaşım sistemi veya iç organlara zarar varsa bu sistemlerle ilgili destekleyici tedaviler uygulanır.
Fizyoterapistler eşliğinde erken dönem hareket egzersizlerine başlanması önerilebilir. Kırık iyileşme sürecinde kas gücü azalabilir ve eklem hareketlerinde kısıtlılık oluşabilir. Bu nedenle fizik tedavi süreci oldukça önemlidir. Yatak içi egzersizlerden başlayarak zamanla yürüme ve denge çalışmalarına geçilir. Amaç, hastanın günlük yaşantısına bağımsız bir şekilde geri dönmesini sağlamaktır. Pelvisteki kırık parçalarını geçici olarak sabitlemek amacıyla dışarıdan uygulanan bir tedavi şeklidir.
Cilt üzerinden kemiklere çiviler veya teller yerleştirilerek bu çiviler dışarıdaki bir metal çerçeveyle sabitlenir. Özellikle kanamayı durdurmak ve doku stabilitesini sağlamak için acil müdahale olarak kullanılır. Pelvik kırığı şiddetliyse, kemik uçları yerinden oynamışsa ya da iç organlara zarar verme riski varsa ameliyat gerekir. Bu ameliyat sırasında, plaklar ve vidalar kullanılarak kırık kemikler doğru pozisyonda sabitlenir. Bu yönteme “açık redüksiyon ve internal fiksasyon” (ORIF) denir.
Ameliyat sonrası hastanede kalış süresi ve iyileşme süreci daha uzundur. Kırıklar bazen iç kanamalara neden olabilir ve bu durum hayati risk taşır. Kanama kontrolü için embolizasyon gibi girişimsel radyoloji yöntemleri ya da acil cerrahi müdahaleler gerekir. Bu tür durumlarda hasta yoğun bakımda takip edilebilir. Hastanın iyileşme sürecinde baston, yürüteç veya tekerlekli sandalye gibi destekleyici cihazlar kullanılır. Bunlar, hem ağrıyı azaltmaya hem de kırık bölgesine yük binmesini engelleyerek iyileşmeyi hızlandırmaya yardımcı olur.
